Ekran, klawiatura, okulary – nowe przepisy BHP

Do 17 maja 2024 r. pracodawcy są zobowiązani dostosować stanowiska pracy pracowników obsługujących monitory ekranowe do nowych przepisów, które weszły w życie w listopadzie 2023 r. Zmiany dotyczą stanowisk pracy pracowników użytkujących takie monitory, w tym ekrany komputerów, laptopy, notebooki, co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, czyli co najmniej 4 godziny. Zmiany te weszły w życie w związku z koniecznością implementacji przepisów unijnych, tj. dyrektywy Rady z dnia 29 maja 1990 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy z urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe (piąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 87/391/EWG). Warto również wskazać, że jest to pierwsza nowelizacja rozporządzenia od 1998 r., więc wytyczne zawarte w jego załączniku wymagały odświeżenia, w szczególności w związku z upowszechnieniem się laptopów jako wyposażenia stanowisk pracy.

Nowe obowiązki pracodawców w szczególności polegają na:

1. dostosowaniu do nowych wymagań miejsc pracy wyposażonych w systemy przenośne (np. laptopy) przeznaczone do użytkowania na danym stanowisku pracy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy;
2. uwzględnieniu szkieł kontaktowych jako indywidualnego środka ochrony pracownika pracującego przy stanowisku wyposażonego w monitor ekranowy.

‍

Uzupełnienie luki w przepisach – laptopy

Nowością jest wyodrębnienie w przepisach wymagań dla systemów przenośnych przeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (czyli przez co najmniej 4 godziny). Rozporządzenie nie zawiera definicji „systemów przenośnych”. Powszechnie uznaje się, że są to np. laptopy, notebooki. Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, w przypadku systemów przenośnych stanowisko pracy powinno być wyposażone w stacjonarny monitor ekranowy lub podstawkę zapewniającą ustawienie ekranu tak, aby jego górna krawędź znajdowała się na wysokości oczu pracownika, oraz w dodatkową klawiaturę i mysz. Nie dotyczy to jednak systemów przenośnych (laptopów), przeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy krócej niż przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy – do takich urządzeń nie stosuje się omawianych przepisów na podstawie § 3 rozporządzenia. Warto wskazać, że dotychczas nie było jasne, czy przepisy rozporządzenia mają zastosowanie również do stanowisk pracy wyposażonych na stałe w laptopy i jakie obowiązki ma pracodawca w tym zakresie. Konieczność ustawienia monitora tak, by jego górna krawędź znajdowała się na wysokości oczu nie jest bowiem nowością w przepisach BHP. Przed nowelizacją rozporządzenie wspominało o systemach przenośnych jedynie w wskazując, że systemy przenośne nieprzeznaczone do użytkowania na danym stanowisku pracy są wyłączone spode regulacji rozporządzenia. Nie było wiadomo więc, jak stosować przepisy do systemów przenośnych przeznaczonych do użytkowania przez pracowników.

‍

Okulary czy szkła kontaktowe?

Nowością jest również uwzględnienie w przepisach szkieł kontaktowych jako środka ochrony indywidualnej obok okularów,  jeśli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach badań medycyny pracy wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Z przepisów rozporządzenia wynika, że decyzja, czy pracodawca ma zapewnić szkła kontaktowe, czy okulary należy do lekarza, a nie pracownika. Lekarz powinien wskazać, jakiego rodzaju środek ochrony powinien być stosowany przez danego pracownika.

‍

Od kiedy stosować nowe przepisy?

Przepisy rozporządzenia weszły w życie 17 listopada 2023 r. Oznacza to, że stanowiska pracy stworzone od tego dnia powinny być wyposażone już teraz zgodnie z nowymi przepisami. Dla stanowisk pracy utworzonych przed tym dniem, ustawodawca przewidział 6 miesięcy na dostosowanie ich do nowych wymagań.